Huisvlijt in Noorwegen

Huisvlijt, wat is dat? – “Met huisvlijt worden praktische en/of decoratieve werken aangeduid, die zijn gemaakt door mensen die geen scholing daarin hadden maar, vaak voor eigen gebruik, voorwerpen voor alledaags gebruik vervaardigden of beschilderden. Voorbeelden van huisvlijt zijn gebreide mutsen en andere kledingstukken, geborduurde tafelkleden, beschilderde klompen, enz. Volkskunst valt ook onder huisvlijt, maar met de term huisvlijt worden ook zaken bedoeld die meer praktische en minder decoratieve waarde hebben. Zelfgemaakt meubilair en andere huisraad vallen ook onder huisvlijt.” (wiki)

Vreemd dat de schrijver van deze paragraaf denkt dat er geen scholing voor nodig is om te kunnen breien, zelf kleding te maken, te schilderen, etc. alles wat genoemd is vraagt wel degelijk om “leren” en ja, scholing kan ook plaats vinden via je ouders, of via een cursus, eventueel voor gevorderden. Er zijn ook autodidacten onder wetenschappers en artiesten, kunstschilders, en zo verder. Mijn moeder was een autodidact in het vervaardigen van eigen gemaakte kleding. “Al doende leert men!” was haar motto. Ze schilderde deuren, kozijnen, was erg goed in behangen, en had vooral durf om te beginnen. Wat een voor-beeld was ze. Mijn vader leerde al doende te bouwvakken, te metselen, en kon hele huizen afleveren, terwijl hij in feite geen scholing had gehad. Hij was terecht erg trots op zijn afgeleverde produkten, die nog steeds in het Brabantse landschap staan te prijken. Een opleiding tot aannemer en metselaar, wat dan ook, was er niet, in zijn jonge jaren. Na de basisschool ging je maar werken. Mee helpen de kost te verdienen. Ik heb dus twee autodidacten als ouders en dat stemt mij dankbaar, en ik ben trots op ze. Ik weet door hen dat kennis en wijsheid niet per definitie gerelateerd is aan een hogere dan wel allerhoogste en/of officiële scholing, m.a.w. dat je niet een universitaire opleiding gevolgd moet hebben om wijsheid te bezitten, en dat ook zonder enige officiële scholing wel degelijk professioneel vakwerk geleverd kan worden.

Dat soort professionele scholing, via doorgeven van kennis via ouders, familie, vrienden of buren, kennen de Noren dus ook. Noorwegen is oorspronkelijk een arm land dat in de tweede helft van de vorige eeuw rijk werd door de olie. Op het moment gaat het niet goed met die olie, en dit heeft grote gevolgen voor de Noren.

Terug naar het verhaal over hun huisvlijt.

Pelsullgenser

Huisvlijt in Noorwegen: de breiende vrouwen – Al vanaf het begin dat ik heen en weer reisde tussen Nederland en Noorwegen zag ik ze: breiende vrouwen. In treinen en vliegtuigen. Je zou verwachten dat oudere vrouwen of oma’s breien, maar nee, in Noorwegen breit jong en oud, moderne stadsvrouwen en meer traditionele plattelandsvrouwen. Steeds weer werden die ingewikkelde breiwerkjes met de meest ingewikkelde patronen uit een reistas opgediept, werkjes in allerlei kleuren en maten, om jaloers op te worden zo mooi, geraffineerd mooi.

He reizen in Noorwegen duurt ook lang: de reis van bijvoorbeeld waar ik woon tot aan Vliegveld Gardermoen/Oslo duurt bijna vier uren. Je kunt niet de hele tijd aan je mobiele telefoon gaan zitten “vegen”, zoals ik de meesten zie doen, of een boek lezen, aan je computer werken, naar buiten kijken, of slapen… Er wordt trouwens opvallend veel geslapen in Noorse treinen. Heerlijk. Wat een rust! Het zijn bijna meditatie treien, niemand rebbelt, niemand is druk. Je stoel kan heerlijk onderuit geplaatst worden, in een relax stand, met een speciale steun om je voeten wat op te tillen. Luxe! Je kunt er trouwens ook diverse soorten koffie drinken, of wat eten of snacken in het restaurant. Wat wil je nog meer?

2011-12-271

Noren zijn erg traditioneel, en omdat het een land is dat nogal lastig te bereiken is is het erg geïsoleerd van de rest van de wereld. Tradities staan daarom ook niet onder invloed van andere en dus niet-Noorse tradities. De meest belangrijke reden voor deze huisvlijt is het hebben van tijd. Waar komt die tijd dan vandaan?

Heel lang geleden moesten meisjes op de kudde met geiten of schapen passen. Gedurende de tijd dat die dieren graasden konden de meisjes of vrouwen breien, zelfs wandelende. Je ziet ze afgebeeld op schilderijen van Hans Dahl.

hans-dahl-knitting-in-a-norwegian-landscape

Er zijn hier ook ruim gesorteerde breiwinkels, met een soort van handwerkjuffrouwen als verkoopster. Je ziet daar ook “huisvlijt” resultaten uitgestald die werkelijk professioneel breiwerk zijn, in mijn ogen. Breiprodukten zijn: truien, wanten, mutsen, sokken, vesten, en niet zomaar wat recht vooruit gebreid, nee die ingewikkelde prachtige noorse patronen worden met veel geduld netjes ingeweven in het geheel. Je ziet de meest schattige kindermutsen, sjaals, mijn hemel, wat een genot om naar te kijken!

dale strikk kidz2

De tijd die de Noorse vrouwen nu nog steeds blijken te hebben is ook gerelateerd aan de laaaange winters. Vanaf begin oktober tot eind mei is het geen buiten-zit-weer, fietsen doe je hier sowieso al nauwelijks. Het is te bergachtig. In de winter wordt hier wel veel aan wintersport gedaan, waar het hele gezin aan meedoet, maar ja, je bent niet de hele dag buiten, dus vanaf drie uur moet je naar binnen, in hartje winter: het wordt donker. Het is ook laat licht. Vanaf ongeveer tien uur is het volop dag, maar zelfs dan is het niet zo licht als op een zomerdag: de zon komt nauwelijks boven de horizon uit.

Hier komt dus die tijd vandaan. Ik merk het zelf aan mijzelf: ik ben aan huis gekluisterd, met genoegen trouwens, en heb alle rust en tijd die de winter mij oplegt. Ik ga echt niet lang buiten zijn met temperaturen ver beneden nul. Hoe warm je ook gekleed bent, na een tijd begint het overal in door te dringen. Wanneer het bijna min twintig is gaat kou pijn doen.

Naast het hebben van tijd, nemen deze vrouwen ook tijd, want het eindprodukt roept bewondering op en dat stimuleert: het is een soort van uitdaging om het meest ingewikkelde breiwerk te vervaardigen, en wanneer je die vrouwen ziet in hun eigen gemaakte breisels, dan snap je waar die zin vandaan komt. Je ziet er fantastisch en vooral origineel in uit.

Ta inn hele skjermen 17.04.2012 190817

 

Mijn eigen huisvlijt. – Daarom dus, vanwege die lange winter, heb ik tijd voor mijn eigen huisvlijt, binnenshuis, die weliswaar anders is dan de traditionele: ik werk aan internet activiteiten, hou me op de hoogte van nieuws, lees veel over klimaatverandering, bestudeer gegevens hierover, alsook politiek, Europa, Griekenland, Turkije, Arabische wereld, wereldproblematiek, en geleidelijk aan vormt zich een beeld over hoe het allemaal met elkaar verweven is. Ik reageer op teksten via Disqus, reageer op Tweets, en op google+ comments op mijn gepubliceerde posts. Er is veel om te updaten, en dat kost allemaal heel erg veel tijd. Ik geniet er van. Gesprekken te kunnen voeren via comments en forums is erg interessant en leerzaam. Je gedachten formuleren en neerschrijven is niet eenvoudig en kost oefening die kunst baart. Je denken wordt erdoor gescherpt.

De huisvlijt buitenshuis gaat weer van start zodra “die winter is vergangen” (vroeger ooit geleerd op de toen zo genoemde kweekschool voor meisjes, in Veghel). Dan zet ik mijn reeds gestarte onderhoud van het huis voort, door verder te gaan met het schilderen van de kozijnen en de vensterpanelen.

Een volgende keer kom ik graag terug op de huisvlijt in Noorwegen. Dan zal ik iets vertellen over het huisvlijt-bakken. Verder is er nog een en ander te vertellen over het Noorse borduurwerk. Prachtig! Ook over de zogenaamde “rosenmaling”, het beschilderen van allerlei houten produkten, zoals kasten, borden, deuren, wanden, etc. en over houtbewerking, houtsnijwerk.

Wil je wat zien van mijn huisvlijt? Mijn “breiwerk” is te vinden op deze bladzijde.

.
En nog een foto-collage van Noors breiwerk. Geen scholing gehad? Dacht het wel….!

BreiCollage

 

 

 

Over Antoinette

Geboren in Nederland in 1948; volgde de opleiding Leraar Basisonderwijs aan de Kweekschool in Veghel, en rondde die af in 1968; via allerlei paden en wegen leidden geestelijke verdiepingen tot een andere visie op zijn en welzijn, en naar een nieuwe taak: de alternatieve gezondheidszorg. Verhuizing naar Noorwegen volgde in 2010.
Dit bericht werd geplaatst in Creativiteit, Noorwegen, Reizen, Winter en getagged met , , , , , , . Maak dit favoriet permalink.