Column 14: Zinnelijkheid

 

Holger Gzella, hoogleraar Hebreeuwse en Aramese taal- en letterkunde:

Wetenschap, hoewel voornamelijk cerebraal, heeft altijd ook zinnelijke kanten, want diepe intellectualiteit bestaat niet zonder een lichamelijke en een emotionele dimensie: inspiratie komt regelmatig door sensuele prikkels, intense beleving voedt de verbeelding. Zelfs de pretentieuze studiegenoot van mij van weleer die beweerde ‘steeds minder te slapen, steeds minder te eten, uitsluitend te lezen en alsmaar meer pure geest te worden’ had net te veel gel in zijn haar om hierin geloofwaardig te zijn.

Bij zinnelijkheid in de wetenschap denkt men allicht aan de meestal kortstondige verkeringen tussen docenten en studenten. Uitverkorenheid door gunst vanuit de ene kant en bevestiging door ontzag vanuit de andere compenseren eventjes beider onzekerheid en stimuleren wederkerige sympathie, begeerte, controle.

Op de universiteit, waar eerste en tweede (of derde) lente elkaar voortdurend treffen, gebeurt zoiets natuurlijkerwijs; in sommige burelen lijkt het, als een stage, regulier onderdeel van de opleiding te zijn en verwerft men er vermoedelijk studiepunten voor.

Leeftijdsverschillen onder volwassenen worden weliswaar overschat, omdat mensen niet even snel ouder worden, maar vanwege de bijbehorende belemmering van een eerlijke, rationele becijfering zijn zulke relaties dubieus. Een docent(e) moet zich dan uiteraard onthouden van enige beoordeling en formele begeleiding.

Toch heb ik met de neurotische bepaling van de Gedragscode Omgangsvormen, die voorschrijft – het is vast artikel nr. 1984 – in zo’n geval dadelijk de eigen leidinggevende in te lichten, meer moeite. Wat moet die vervolgens doen? Een formulier invullen met een plan van aanpak voor een versiertraject? Afspraken maken over een precies uitgestippelde knuffeletiquette? Bonding bevorderen door ervaringsdeskundigheid op dat vlak te delen?

Alleen apparatsjiks menen dat wederzijdse passie door bureaucratisering te beteugelen valt. Echter, egaliteit en vrije binding aan iemand los van rol en status zijn stabieler en bevredigender dan het moeras van sterke attractie binnen afhankelijkheidsverhoudingen, dus vluchtige campusaffaires met beider instemming vind ik weinig betekenisvol (ook een hopeloze romanticus moet toegeven dat daar dikwijls sprake is van pure scheikunde): ze zijn er altijd geweest en ze zullen er altijd zijn. Pas paranoia wordt gevaarlijk.

De sensuele kant van wetenschap zit eerder in de meerwaarde van het echte, analoge en weerbarstige in tijden van tierende virtualisering, digitalisering en steriele correctness. Juist de meest vooruitstrevende technologiebedrijven investeren fors in avant-gardistische architectuur (bouwprogramma’s zijn vanouds een kenmerk van soevereiniteit) en allround-wellness, universiteiten hollen erachteraan: de UB treedt in toenemende mate als een digitale informatiedienstverlener op, maar het interieur lijkt op de Privium-lounge van Schiphol, en redelijke koffie heeft minimaal dezelfde prioriteit als het aankoopbeleid.

Laptops tijdens de les zijn soms praktisch, maar wat men met de hand opschrijft, beklijft aantoonbaar beter, want de herinnering aan de inhoud wordt onderdeel van een ingewikkelde motorische en creatieve ervaring. Digitale leer- en werkomgevingen bieden handige ondersteuning, maar ze zullen de complexe sensaties incluis geur, geluid en gewicht van materiële boeken alsmede de lijfelijke presentie op college nooit vervangen.

Slechts door persoonlijke aanwezigheid kan een individu rechtstreeks zijn plaats in de buitenwereld bepalen (ook mindfulness veronderstelt objectivering) en komt deze, bewust of niet, meteen in contact met het mysterie van het leven en de oervraag waarom er überhaupt iets bestaat.

De onweerstaanbare tastbaarheid van een vreemd, afzonderlijk voorwerp drijft de scherpzinnigheid van epigrafisten, archeologen en collectiebeheerders, het fragmentarische en imperfecte daagt verstand en gevoel uit. Het fysieke fascineert door onmiddellijke individualiteit: alle museumbezoekers willen stiekem tentoongestelde stukken aanraken.

Om vergelijkbare redenen blijven patronen in big data kil zonder de particuliere interpretatie van het aparte, nukkige detail. Wetenschap kenmerkt zich door de permanente spanning tussen chaos en orde die enkel de werkelijkheid vertoont, net zoals Bach, de allergrootste architect, tegelijk een magiër was van dissonante akkoorden en onverwachte stemvoeringen.

De hoofdfiguur van Abre los ojos (en de remake Vanilla Sky) maakt uiteindelijk de goede keuze om een saaie, comfortabele, zich herhalende virtuele droomwereld te verruilen voor de sombere doch onvoorspelbare realiteit. Ook wetenschap is alleen dan erotisch als zij over werkelijkheid en waarheid gaat. De benijde ivoren toren is het ultieme paradijs der zinnen.

(Overgenomen van Mare)

.

.

Een reactie op Column 14: Zinnelijkheid

  1. Antoinette zegt:

    Voetnoten: Wetenschap zou, volgens Gzella, ook zinnelijke kanten hebben. Daar kan ik mij absoluut niets bij voorstellen, tenzij hij eigenlijk de term universiteit bedoelt. Dan wel, want een universiteit is niet per definitie een synoniem voor wetenschap (een ruimte van waarheid en schoonheid, uitspraak Gzella in de aflevering “De Professoren” van de TV serie “De Hokjesman”), wel helaas te vaak gerelateerd aan beestachtigheid onder studenten, het verhoeren van kennis die beschermd moet worden tegen het gebruik voor onethische doeleinden, en ach ja, waarom ook niet, voor zinnelijkheid.

    Wat er op de “werkvloer” van een universiteit tussen docenten onderling, of tussen docenten en studenten plaats vindt staat los van wetenschap, dat is chemie, en had ook in een fabriek plaats kunnen vinden, tussen dezelfde mensen.

    Wetenschap is een oneindige ruimte van schoonheid en waarheid, en wat in deze column benoemd wordt is een simpel ding van alle mensen, niet specifiek voor mensen die om de een of andere reden op een universiteit beland zijn. Het is iets dat ook tussen lager opgeleiden plaats vindt, dat in alle lagen van de samenleving plaats vindt, en heeft met die ruimte van schoonheid en waarheid dus niets te maken. De uitgelegde zinnelijkheid kan niet eens tot die hoge hoogten komen, het is een totaal andere verblijfsruimte. De hoge hoogten van schoonheid en waarheid van seksualiteit zijn per definitie alleen toegankelijk voor hen die geestelijk ontwaakt zijn, hoogst geëvolueerd zijn, en daarmee bewust van ethiek en esthetiek, welke facetten zijn van een hoger bewustzijn, en het daarmee verbonden vermogen om liefde te schenken en te ontvangen. Wetenschappers en hun studenten zijn niet als vanzelfsprekend ook geestelijk hoger ontwikkeld.

    Zinnelijkheid en erotiek zoals in de column beschreven is niets bijzonders. Het woord liefde vind ik niet in dit artikel.
    Dit gegeven, plus de films die vernoemd zijn, (welke ik moest opzoeken via google omdat ik de titels niet kende, en waarbij ik ontdekte dat ze de moeite van het kijken niet waard zijn; dat de schrijver van de column ze dus wel bekeken heeft, anders zou hij ze niet kunnen noemen om iets te vergelijken; dat hij die films niet al bij voorbaat gemeden heeft, zegt heel veel over de shallow filmkeuzes die hij kan maken vanuit zijn eigen alledaagse basic instinct, niks mis mee, maar ik kan dat niet plaatsen naast die ruimte van schoonheid en waarheid, en daarmee stelt hij mij dan dus ook diep teleur, want, basic instinct is wel degelijk via ontwikkelde tranformatieprocessen om te zetten in een ruimte van schoonheid, waarheid en diepe liefde, echter, nogmaals, alleen weggelegd voor hen die deze diepe evolutionaire processen ondergaan hebben en blijven ondergaan, daarmee seksualiteit loskoppelend van zinnelijkheid en erotiek, zonder het lichamelijke en emotionele over te slaan), maken, jammer voor Holger Gzella, dat ik mij een aantal klassen hoger weet te staan dan de zeer eerwaarde professor zelf.

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s